Ik bid nie veur brune bone…

Zeker de ouderen onder ons weten zich deze legendarische uitspraak van Bartje in de gelijknamige roman van Anne de Vries uit 1935 nog wel te herinneren. Opgegroeid in een ver onder het sociaal minimum levend Drents arbeidersgezin zet moeder een pan bruine bonen op tafel.

Vader wil zoals gebruikelijk beginnen met gebed, maar Bartje zegt: Ik bid nie veur brune bone.

Dat gebed van vader zal traditiegetrouw wel begonnen zijn met de woorden
O Vader, Die al ’t leven voedt,

Kroon onze tafel met Uw zegen;

En spijs en drenk ons met dit goed,

Van Uwe milde hand verkregen.

Een éénregelige samenvatting hiervan het tafelgebedje uit mijn kinderjaren: Heere, zegen deze spijze, Amen”

Als kind op school en in de kerk leerden we hoe we moesten bidden: met je handen gevouwen en je ogen dicht, héél stil zitten.
Maar dat past niet bij iedereen.
Bidden in deze vorm doe ik al lang niet meer en eerlijk gezegd heb ik in deze vorm al lang geen communicatie meer met een hoger wezen…….

Augustinus, kerkleraar uit de derde eeuw, noemde bidden: het toewenden van je hart naar God, met of zonder woorden.
Deze uitleg geeft je ruimte voor allerlei vormen van bidden.

In een column in Trouw van 15 november 2025 doet journaliste Naeeda Aurangzeb verslag van een treinreis – het is kwart voor twee in de middag:
een hoodie bedekt de zijkant van het gezicht van de jonge vrouw naast haar, haar beide handen rusten op haar spijkerbroek. De rechterwijsvinger maakt rondjes, alsof ze zonnetjes tekent in de lucht. Haar hoofd beweegt wiegt zachtjes heen en weer als op het ritme van nauwelijks hoorbare fluisterende woorden.

Dan trekt ze de hoodie naar achteren, pakt haar I-pad en begint te tikken…
Naeeda schrijft: ik was zojuist getuige van een vorm van devotie. Een hoodie als hoofddoek, een treincoupe als gebedsruimte.

En zo ziet ze meer dingen: een tiener die van zijn elektrische step stapt, het grasveldje langs de weg is zijn gebedskleed voor het asr-gebed, het derde gebed van de dag.
Daarna loopt hij naar zijn vrienden die hem onder luid gelach iets op hun telefoon laten zien.

Of de oude man die het water uit zijn waterfles gebruikt om zijn voeten te wassen, voordat hij de moskee inloopt.

In veel gezinnen heeft het traditionele gebed voor de maaltijd plaats gemaakt door het aansteken van een kaars – een moment van bezinning voordat op het eten aangevallen wordt. Er wordt een gebeurtenis of een naam genoemd – mensen zijn zich bewust dat er meer is dan het hier-en-nu en onszelf.

God in het alledaagse, devotie – gewoon in het midden van het bestaan.
Het spirituele is zo verweven met het gewone, dat het geen aparte werelden zijn. Ben jij iemand die zich zo af en toe in de stilte (of in het rumoer) terugtrekt? Of thuis of op vakantie in een kerk een kaarsje aansteekt?

Mijn woordenboek.nl geeft een groot aantal betekenissen van devotie: ik noem er een paar
Respect – Naar binnen toe keren – Aanbidding – Eerbied – Toewijding – Zorgzaamheid – Genegenheid – Innige verering – Overgave
en Geloof

Dat doet me denken aan een ander kindergebedje dat ik voor het slapen gaan bad:
Ik ga slapen, ik ben moe
Ik sluit mijn beide oogjes toe
Here houd ook deze nacht
over mij getrouw de wacht.

Daar zit vooral iets van overgave in:
mijn vader – beroepsmilitair, nou, die kon over mij wel heel goed de wacht houden……
En toch:
Here, houd ook deze nacht, over mij getrouw de wacht
Ik mis die kinderlijke overgave steeds vaker…..

De theoloog Miskotte schreef in 1962 in zijn “De weg van het gebed” dat bidden betekent: niet-berusten – het is een acte-van-vrijheid tegenover het bestaande.
Wies Houweling, een van de voorzitters van de Linker Wang, liep de dag na de inauguratie van Donald Trump in 2017 mee in de vrouwendemonstratie. Toen ze een foto van deze demonstratie op Facebook en Twitter zette, antwoordde iemand ‘deugpuntjes weer gehaald?’
Ze was verbijsterd en schreef terug: ‘nee, bidden met de voeten.’
Je wilt ergens bij zijn, je wilt niet berusten, je wilt iets doen.
Ben jij al in beweging gekomen?

“Ik bid nie veur brune bone” – daar begon ik deze column mee. Dat kunnen we ook zien als het verzet van een jongetje tegenover het bestaande, het bestaan in armoe. Een jongetje dat zich allengs steeds minder wil schikken in zijn lot! En dat verzet begint door luid en duidelijk aan te geven dat hij niet van bruine bonen houdt.

Tenslotte: bidden vraagt om innerlijke stilte.
De gedachte dat acht miljard mensen één keer op een dag niets anders doen dan ademen is een voor mij erg ge – rust- stellende gedachte.
Rust – die verbindt.

Hallo God, Ik ben hier, Jij bent hier – dat is genoeg.

De Engel van Hoorn, 18 januari 2026
Freek Groenendijk